Giá vẫn luôn, đang và sẽ là vấn đề quan trọng cần quan tâm trong câu chuyện bản quyền truyền hình thể thao.  Từ trước đến giờ, có lẽ chỉ có một vấn đề là giá. Nhưng từ nay, vấn đề quan trọng vẫn là vấn đề giá nhưng không phải là vấn đề duy nhất nữa.

Từ năm 2008, Việt Nam đã mua giải bóng đá ngoại hạng Anh. Từ 2008 - 2011 là mùa đầu tiên nóng lên,  Mỗi một mùa là 3 năm liền và 3 mùa liên tiếp từ 2008 đến 2016 và 2019, mỗi một ngày giá bản quyền thể thao đã tăng lên rất nhanh. Đặc biệt, Việt Nam lại không mua trực tiếp được từ ban tổ chức ngoại hạng Anh mà mua qua các nhà phân phối, cung cấp của các hãng Truyền thông lớn trên thế giới. Giải bóng đá Ngoại hạng Anh cho 3 mùa tiếp theo 2019 – 2022, Facebook đang là đơn vị truyền thông lớn, mạng xã hội lớn, và Facebook mua để cung cấp và phân phối lại trên địa bàn một số nước ở Đông Nam Á.

Thực tế, mua bản quyền các giải thi đấu thể thao, giải trí lớn vừa qua cho thấy vấn đề cốt lõi nhất ở đây là liên quan đến giá cả. Bên mua là các đơn vị truyền thông của Việt Nam thường gặp phải giá quá cao so với hiệu quả thu được. Điển hình là giải bóng đá ngoại hạng Anh, không phải là chỉ có Việt Nam mới cao. Thí dụ, hình như Amazon cung cấp bản quyền truyền hình giải bóng đá ngoại hạng Anh cho chính tại nước Anh. Nhưng gần đây, theo thông tin, Amazon cũng chỉ mua một năm là 64 trận đấu cơ bản của ngoại hạng Anh bởi vì giá rất cao.

Trong bối cảnh ngành truyền hình đang phải đối mặt với sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các phương tiện truyền thông số, những trận đấu thể thao trực tiếp là nội dung tốt nhất để các nhà đài giữ khán giả bên màn hình vô tuyến. Chính vì vậy, bản quyền thể thao đã trở thành thị trường có giá trị khổng lồ, chứng kiến sự cạnh tranh cực kỳ khốc liệt giữa các đơn vị phát sóng. 

Tại FIFA World Cup 2018 diễn ra vừa qua ở Nga, Đài truyền hình Việt Nam với sự hỗ trợ của tập đoàn Viettel cùng Vingroup đã rất nỗ lực mới mua được bản quyền với giờ chót với mức giá kỷ lục.

Nước láng giềng Đông Nam Á là Thái Lan cũng đã phải bỏ ra tới 44 triệu USD để được xem FIFA World Cup 2018. Tuy nhiên, con số này cũng chỉ chưa tới 1/3 so với số tiền 150 triệu USD Đài Trung ương Trung Quốc (CCTV) bỏ ra để mua bản quyền.

Đơn vị chi nhiều tiền nhất để mua bản quyền FIFA World Cup 2018 có lẽ là kênh Fox Sport của Mỹ. Ngay từ năm 2011, đơn vị này đã thâu tóm bản quyền hai kỳ World Cup 2018 và 2022 với hơn 200 triệu USD mỗi kỳ. Tuy vậy, sự kiện bóng đá lớn nhất hành tinh lại chưa thấm vào đâu so với các giải thể thao khác. Chỉ riêng trên sân nhà, giải bóng đá Ngoại hạng Anh cũng đã thu về 2,2 tỷ USD/mùa, trong khi môn bóng bầu dục Mỹ cũng có giá bản quyền 1,9 tỷ USD/năm. Khi nhìn vào bình quân mỗi trận đấu được trực tiếp sẽ còn thấy rõ hơn sự khổng lồ này.

Đài Fox Sports khi truyền hình trực tiếp 64 trận đấu FIFA World Cup™ 2018 vừa qua sẽ mất hơn 3 triệu USD mỗi trận đấu, với 2 đài đang phát độc quyền Premier League tại Anh, con số này còn lớn hơn bởi họ chỉ được tường thuật 168 trận/mùa, tức 13 triệu USD cho mỗi trận đấu lên sóng.

Trong cuộc đua đã được tính bằng tỷ USD, nhiều đài truyền hình công đang có dấu hiệu bị tụt lại  so với các kênh truyền hình trả tiền sở hữu tiềm lực tài chính hùng mạnh. Năm nay, nhiều đài truyền hình công tiếp tục chứng kiến các giải đấu thể thao đỉnh cao xa rời kênh sóng của họ.

Theo ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông), thực tế giá luôn, đang và sẽ là vấn đề quan trọng trong cuộc chiến bản quyền truyền hình. Thế nhưng từ trước đến giờ, có lẽ chỉ có một vấn đề là giá.

“Từ giờ trở đi sẽ không phải chỉ có một vấn đề về giá nữa. Từ trước đến giờ nó có câu chuyện về giá, nhưng mà ở đâu đó các đài truyền hình, các hệ thống truyền hình gần như vẫn là người mua duy nhất đối với những sự kiện thể thao lớn của thế giới, có giá trị bản quyền cao. Không ông này mua thì ông khác mua, rồi lại chia sẻ với nhau. Tức là bàn với nhau, chia sẻ và quyết định với nhau việc đó trong một phạm vi hẹp là thế giới truyền hình”,  ông Lâm nói. “Bây giờ không còn như vậy nữa. Chúng ta thấy, những mạng xã hội lớn xuyên biên giới, những cái hay gọi là "platform", những nền tảng xuyên biên giới với sức mạnh tài chính và với cộng đồng người xem cũng rất lớn. Họ bước vào  cuộc chơi bản quyền nội dung truyền hình với những phương tiện và sức mạnh gấp nhiều lần các đài truyền hình. Với những bài toán không còn là bài toán truyền thống, tức là xem xong rồi thu quảng cáo hay phát triển thuê bao nữa mà có thể có những bài toán khác nữa”.

Ông Lâm cho rằng vấn đề quan trọng vẫn là vấn đề giá nhưng không phải là vấn đề duy nhất nữa. Vấn đề ở chỗ là bây giờ các đài truyền hình không còn một mình làm chủ sân chơi này, và cuộc chơi này có vẻ sẽ thay đổi ở một số nơi, số chỗ,  thậm chí có cả Đông Nam Á trong đó có Việt Nam. Trong những năm tới đây, có thể chúng ta sẽ thấy thẩm quyền quyết định hoặc kiểm soát cuộc chơi này không còn nằm ở khía cạnh các đài truyền hình.

 

abei.gov.vn

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về vanthucucqlptth@mic.gov.vn

Lên đầu